Konstytucja nie traktuje wolności gospodarczej podobnie jak innych wolności i praw w sposób absolutny. Ze względu na konieczność ochrony innych wartości przepisy Konstytucji RP dopuszczają, na zasadzie wyjątku, ograniczenie wolności działalności gospodarczej, lecz „tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny” (art. 22). Przepis ten należy interpretować w powiązaniu z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zawierającym kryteria ograniczenia wszelkich wolności i praw. Przepis art. 31 ust. 3 ma zastosowanie do art. 22 zarówno w części dotyczącej gwarancji nienaruszania istoty prawa do przedsiębiorczości (art. 31 ust. 3 zd. 2), jak i w części dotyczącej przesłanek ograniczania praw i wolności (art. 31 ust. 3 zd. 1), gdyż określa katalog przesłanek, składających się na ważny interes publiczny.
Przy realizowaniu przez ustawodawcę zwykłego kompetencji do ustanawiania przepisów ograniczających wolność gospodarczą należy się kierować regułami określonymi w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który wprowadza bariery ograniczające ustawodawcę zwykłego w ograniczaniu konstytucyjnych praw podmiotowych. Według tego przepisu ograniczenia w zakresie korzysta-nia z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane: a) tylko w ustawie;
b)    gdy są konieczne w demokratycznym państwie (dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób);
c)    gdy nie naruszają istoty wolności i praw.
W związku z tym w drodze ustawy mogą być formułowane podmiotowe i przedmiotowe ograniczenia podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi np. na bezpieczeństwo publiczne, ochronę środowiska naturalnego, ochronę konkurencji i konsumentów. Przepisy Konstytucji RP wyraźnie zabraniają samorządom zawodowym i gospodarczym ograniczania wolności podejmowania działalności gospodarczej lub wolności wykonywania zawodu (art. 17 ust. 2), tj. ograniczania dostępu do grona przedsiębiorców lub osób wykonujących wolne zawody).
Z zasady proporcjonalności określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (a wcześniej sfomułowanej przez TK) wynikają dla prawodawcy, zamierzającego ograniczyć dane konstytucyjne prawo podmiotowe, w tym wolność gospodarczą, trzy wymogi:
a)    wymóg potrzeby (przydatności) ograniczenia wolności gospodarczej, który spełniony będzie wówczas, gdy ograniczenie to będzie środkiem zdolnym zapewnić realizację zamierzonego celu;
b)    wymóg niezbędności ograniczenia wolności gospodarczej, oznaczający, że prawo to może być ograniczone jedynie w zakresie niezbędnym dla realizacji zamierzonego przez prawodawcę celu (niedopuszczalne jest ograniczenie wolności gospodarczej „ponad potrzebę”);
c)    wymóg efektywności ingerencji, wyrażający się w konieczności utrzymywania należytej proporcji między stopniem uciążliwości środka zastosowanego przez prawodawcę a wynikającymi stąd korzyścimi dla intersu publicznego (niedopuszczalne jest ograniczenie wolności gospodarczej dla realizacji co prawda wartościowego, lecz jednocześnie błahego celu).

Comments